33 đại biểu đăng ký được chất vấn trực tiếp trong khoảng thời gian hạn hẹp hơn một giờ đồng hồ, với vấn đề nóng nhất là gian lận thương mại, hàng kém chất lượng, đặc biệt hàng may mặc Trung Quốc nhiễm độc.

Trước đó, người đứng đầu ngành công thương đã trả lời 28 chất vấn bằng văn bản. Và trong phiên làm việc cuối chiều qua, ông cũng giải trình nhiều vấn đề liên quan tới tổ hợp dự án bô xít và thị trường điện.

Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng trong phiên chất vấn chiều qua. Ảnh: Quốc hội.

Lường trước những vấn đề đại biểu sẽ đặt ra cho mình, Bộ trưởng Hoàng nhận trách nhiệm ngay khi mở đầu phần giải trình.

Người dân chưa hoàn hồn sau cú sốc sữa có chứa melamine, mới đây lại rộ lên chuyện quần áo và đồ chơi trẻ em xuất xứ Trung Quốc chứa độc tố có thể tràn vào thị trường Việt Nam... Đại biểu Nguyễn Thanh Huyền đề nghị Bộ trưởng giải thích tại sao hiện tượng hàng giả nhái, kém chất lượng không giảm mà lại còn gia tăng khi đã ban hành nhiều quy chế và thắt chặt quản lý, Bộ đã xin tăng thêm 1.000 biên chế tập trung cho công tác quản lý thị trường.

Thoáng vẻ trầm tư, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng thừa nhận: "Tôi xin nhận trách nhiệm khi để xảy ra tình trạng này", rồi phân trần, thời gian quan, lực lượng quản lý thị trường phối hợp với các bên liên quan hoạt động rất tích cực, vất vả nhưng kết quả chưa đạt được như mong muốn. Bản thân ông cũng không hài lòng với những gì đã làm, nói gì đến cử tri. Song vị Bộ trưởng này cho rằng, cần nhìn nhận những cái khó của ngành, lực lượng quản lý thị trường mỏng - 6.000 người rải đều trên 64 tỉnh thành trong khi gian lận lại nhiều với đủ mánh khóe tinh vi.

"Chúng tôi đang đề xuất bổ sung thêm 1.000 người tập trung cho các địa phương phát sinh nhiều tiêu cực cần giám sát. Với tất cả nỗ lực và giải pháp đưa ra, tôi tin tình trạng gian lận thương mại sẽ được hạn chế", ông Hoàng hứa.

Liên quan đến hàng may mặc của Trung Quốc bị nhiễm độc, ông Hoàng khẳng định đã chỉ đạo các cơ quan chức năng kiểm soát chặt tại các địa bàn vùng biên. Phương án mà cơ quan này sắp áp dụng là tổng kiểm tra các cửa hàng bày bán quần áo trên thị trường, đồng thời kêu gọi sự tham gia của đông đảo cử tri phát hiện và tố cáo các hành vi gian lận về giá, chất lượng liên quan đến các sản phẩm, dịch vụ thiết yếu như sữa, xăng dầu, sắt thép, hàng may mặc, cước taxi...

"Tôi cho rằng, mỗi chúng ta cũng cần phải trở thành người tiêu dùng thông thái để tỉnh táo lựa chọn hàng hóa dịch vụ chất lượng...", ông Hoàng nhấn mạnh.

Dù không còn là vấn đề mới trong 2 năm trở lại đây song việc điều hành xuất khẩu gạo vẫn là câu chuyện được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm. Đại biểu Danh Út mang theo hàng loạt bức xúc của cử tri vùng lúa Kiên Giang, đề nghị Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng trả lời trực tiếp ba vấn đề chính liên quan tới vai trò của Hiệp hội Lương thực VN trong điều hành xuất khẩu, khi giá cao thì hiệp hội đề nghị dừng xuất, đến khi giá rớt lượng tồn trong kho vẫn nhiều. Đặc biệt ông nhấn mạnh đến sự thiếu minh bạch khi giao vai trò Chủ tịch Hiệp hội vào tay người đứng đầu Tổng công ty Lương thực miền Nam, đầu mối lớn trong xuất khẩu gạo hiện nay.

Vấn đề mà Đại biểu Danh Út nêu cũng là bức xúc của nhiều đại biểu khác trong hai phiên chất vấn chiều qua và sáng nay. Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng rành rọt trả lời từng vấn đề một. Ông khẳng định, Hiệp hội Lương thực VN thành lập trên cơ sở thực thi nhiệm vụ điều hành xuất khẩu gạo theo diện Chính phủ. Hiện nay gạo xuất khẩu dưới 2 hình thức hợp đồng - hợp đồng cấp Chính phủ (ký kết giữa các nước) và hợp đồng thương mại. Hiệp hội được giao nhiệm vụ điều hành hợp đồng cấp Chính phủ - hiện chiếm 53% tỷ lệ gạo xuất khẩu. Còn lại 47% là các hợp đồng thương mại do doanh nghiệp tự tìm nguồn hàng, đối tác.

"Tôi cho rằng, Hiệp hội đã làm rất tốt vai trò của mình. Tuy nhiên vẫn có chỗ này chỗ kia còn sai sót, chúng tôi sẽ tập hợp số liệu để báo cáo Chính phủ các vấn đề phát sinh", ông Hoàng nói.

Việc người đứng đầu Tổng công ty Lương thực miền Nam lại đảm nhận vai trò Chủ tịch Hiệp hội Lương thực, Bộ trưởng giải thích, các thành viên tham gia hội hoàn toàn tự nguyện, vị trí Chủ tịch Hội cũng do các thành viên tự bầu, do vậy không thể can thiệp.

Người đứng đầu ngành công thương cũng nhấn mạnh: Gạo là mặt hàng quan trọng mà Chính phủ và các bộ ngành đặc biệt quan tâm vì dân số VN có tới 70% là nông nghiệp. Thời gian gần đây đã có rất nhiều cuộc họp bàn các giải pháp tháo gỡ khó khăn trong xuất khẩu, đảm bảo an ninh lương thực và hỗ trợ cho người trồng lúa...

"Chúng tôi đang bàn bạc các giải pháp, quy chế để báo cáo Chính phủ trong thời gian tới", ông Hoàng nhấn mạnh.

Dù chưa thực sự hài lòng với câu trả lời song do thời gian có hạn, các đại biểu đành phải gửi câu chất vất bằng văn bản. Người chủ trì phiên họp - Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng cho rằng, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cần sớm có giải trình các vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. 33 đại biểu đăng ký song chỉ có 15 đại biểu được chất vấn trực tiếp. 20 vấn đề liên quan đến giải phóng mặt bằng dự án điện, đền bù, sử dụng gói kích cầu hiệu quả, khuyến khích sử dụng hàng nội địa, điều hành xuất... vẫn chưa được giải đáp.

Ông Trọng lưu ý, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cần quan tâm đến các vấn đề như hiệu quả gói kích cầu, chiến lược phát triển công nghiệp phụ trợ. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh: "Tiền chúng ta ít nhưng nhu cầu chi tiêu nhiều. Do vậy Bộ trưởng cần tính toán sử dụng gói kích cầu cho hiệu quả, tránh tình trạng nước chảy chỗ trũng hỗ trợ cho người giàu bỏ sót người nghèo".

Hồng Anh